فاجعه در صدا و سیمای جمهوری اسلامی

در دو قسمت قبلی این سریال توهینهای دیگری هم به بختیاری ها شده بود، داستان مجموعه تلوزیونی سرزمین کهن روایت زندگی کودکی است به نام «رهی»، پدر و مادر کودک که دارای مرام کمونیستی بودند در جنگی داخلی کشته شده اند . تصاویر پیش از آغاز فیلم بمباران بی رحمانه مردم توسط هواپیماهای ارتش ایران را نشان می دهد....

«رهی» اکنون تحت تکفل یک معلم دلسوز هم مسلک والدین خود قرار دارد، معلمی که پدرخوانده ی «رهی» است فردی منطقی و عدالتخواه است، داستان در شهر تهران می گذرد، دیالوگهای فیلم اشاره به کشته شدن پدر و مادر کودک در وقایع آذربایجان دارد، بخشی از داستان به اتفاقات درس و مدرسه «رهی» می پردازد، یکی از همکلاسی ها که شخصیت بدجنس و زورگو دارد، عضو دیگری از خانواده متکبر است و ثرتمند بختیاری است.

در قسمتهای اول و دوم سریال در میان گفتگوهای معلم و همکلاسی ها فرقه دموکرات آذربایجان تطهیر می شود: (الان خوبه که نفت ما را انگلیس می بره ؟ اقلا اونا(منظور حکومت دستنشانده دموکرات آذربایجان) می خواستند منابع ما از منطقه خارج نشه ! شخصیت دیگر فیلم معلم تاریخ  است فردی خشن !

وقتی قسمتهای اول این سریال پخش شد عده ای از نخبگان لربختیاری از دیالوگهای توهین آمیز فیلم به بختیاری انتقاد کردند، عده دیگری باخوشبینی گمان می کردند، که موضوع فقط یک تشابه فامیلی است که به دلیل نا آشنایی یا بدسلیقگی نویسنده و کارگردان  انتخاب شده و در سطح دعوای دو خانواده است، اما زوایای پنهان این سریال در قسمت سوم بیشتر برملا شد ، شخصیت نامحبوب فیلم (عمه سالخورده یا خانم بختیاری که توسط معلم توده ای از او باعنوان «پیرسگ» یاد می شود) می گوید «بختیاری مرحوم» با ازدواج پسرم بادختری که انتخاب کرده بود مخالف بود چون از خانواده ی چندان اصیلی نبود، دوربین همزمان با ذکر نام «بختیاری مرحوم»  بر عکس روی دیوار اطاق مکث می کند، باکمال تعجب تصویر درون قاب علیقلی خان سردار اسعد بختیاری فاتح تهران و قهرمان مشروطه است. عبارات بعدی که توسط معلم توده ای نثار زن می شود این است: به چه چیز خودتان افتخار می کنید به کدام اصل و نسب؟ به سرپاگرفتن سگهای انگلیسی و کاسه لیسی کنسول  انگلیس؟ می خواهید فردا سر کلاس برای بچه ها قصه اینکه بختیاری ها چطور بختیاری شدن را بگویم؟

معلم توده ای اردکانی نام دارد، شهری در استان یزد ، تنها شخصیتهای نامحبوب فیلم یکی معلم تاریخ و دیگری افراد خانواده بختیاری اند ، با اینکه شغل پدر خانواده نظامی گری است اما این شخص نوکرهای هندی (اشاره مستقیم به ارتباط با انگلیس) دارد.اینها مصالح وموادی است که پیامی آشکار به بیننده گان منتقل می کند: خیانت بختیاری ها به کشور، خیانت علیقلی خان سردار اسعد به کشور، ازتباط بابیگانگان،تکبر ، نخوت و ستمگری بختیاری ، عدالتخواهی حزب توده، مظلومیت فرقه دموکرات آذربایجان، حقانیت اردکانی و  . . .

نویسنده ی فیلمنامه علی طالبزاده است: وی در مصاحبه ای مندرج در مطلب صفحه9 روزنامه اعتماد مورخ  دوم اسفند86 می گوید: اعتقاد شخصی من این است که هرداستانی قالب خاص خودش را می طلبد بستگی به این دارد که ما چه چیزی را می خواهیم بگوییم و چقدر مواد داریم»

با این حساب برای خوشبینانه ترین  افراد نیز شکی باقی نمی ماند که قضایا نه تشابه اسمی اتفاقی، و نه در حد روایت داستانی ساده در قالب دعوای دو خانواده موسوم به بختیاری و اردکانی است، بلکه موضوع اعتقاد ویژه و درک شخصی عوامل تولید فیلم از تاریخ  معاصر است که به طراحی قالبی برای انتقال مفاهیمی مورد نظر خود منجر شده است؛ مفاهیمی که گاه در دعوای پسربچه زورگوی بختیاری با پسرک مظلوم اردکانی و‌گاه در دشنامهای معلم توده ای به اصل و نسب شخصیت خانم بختیاری وگاه در ردو بدل کردن نظران شاگردهای مدرسه در مورد حقانیت فرقه دموکرات آذربایجان و گاه در قالب نوکر و کلفتهای هندی افسرنظامی بختیاری پنهان شده است،

در فیلم اشارات مستقیم به بلوک بندی های قومی کشور می شود؛ اردکان – آذربایجان – بختیاری ،‌ مرکزایران، شمال غرب و جنوبغرب ، آشکارا قطب بندی شده اند،‌ وقت زیادی که برای ساخت فیلم صرف شده است نشان می دهد که تم تاریخی آن، تصاویر و وقایعی که خوب و بد وسیاه و سفید معرفی می شوند همگی مطالعه شده و در یک فرآیند دقیق فنی محاسبه و درکنار هم چیده شده اند.

لذا بنظر می رسد که پشت پرده ی فیلم عزم عظیمی برای تخطئه و لجن مالی یک قومیت و نقش آنها در دوره ی تاریخی مشخصی و تطهیر نگرش واگرایانه به حاکمیت ملی است که منجربه تسویه حساب قومی خطرناکی شده است.

چه چیز عوامل فیلم را برآن داشته تا بر روی خط شکافهای  قومی حرکت کنند و تجزیه طلبان را تطهیر و پاسداران تمامیت ارضی را تخطئه کنند؟

ممکن است تبارشناسی عوامل این فیلم ما را به دلایل هجمه بی سابقه به قومیت بختیاری رهنمون کند،

عوامل ساخت سریال سرزمین کهن عبارتند از:

کارگردان کمال تبریزی

 مشاورعباس سلیمی نمین، مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران

 نویسنده فیلم علی طالبزاده اردوبادی

با یک حساب سرانگشتی می توان دریافت که 90درصد عوامل موثر فیلم برخواسته از یک تبار و محدوده جغرافیای خاص هستند، لذا دور از ذهن هم نیست که بخاطر علایق قومی  و منطقه ای خود، سیدجعفر پیشه وری جدایی طلب دستنشانده ی شوروی در این فیلم با تطهیر واغماض روبرو گردد و نیروهای ملی و برجانشانندگان آنها کاسه لیس انگلیس!

اگرچه به دلیل اشاره های آشکار فیلم به بختیاری ها تا اینجای فیلم تنها منابع بختیاری ها از آن انتقاد کرده اند، ‌اما نکته ای که مغفول مانده آن است که نوک تیز پیکان این فیلم نه قوم بختیاری، بلکه تمامیت ارضی و ملیت ایرانی را نشانه رفته است.

اینگونه که آرام آرام مشخص می گردد ماموریت فیلم تطهیر فرقه دموکرات آذربایجان و تقبیح نیروهای ملی در دهه 20است، بخصوص اگر به یاد داشته باشیم که در همین دوره ی تاریخی بختیاری ها بطور موثر در پایان دادن به حیات سیاسی وابسته گان به شوروی و حکومت استعماری پیشه وری در آذربایجان، ایفای نقش کردند. در ضمن همین بختیاری ها بودند که آخرین شاه قاجار ، محمدعلی شاه را برکنارکردند، پس از فتح تهران فتنه عوامل روسی و سالار الدوله را که قصد جدایی بخشهایی از ایران را داشتند فرونشاندند،

اسناد ناب دوران مشروطیت نشان می دهد که بختیاری ها به رهبری علیقلی خان سردار اسعد اصلی ترین نیروی فاتح تهراند بودند و ادعای آنها در رهبری مشروطه بیش از هر مدعی دیگری سندیت دارد.

روایتی که از تاریخ مشروطه می شود رشادت دو قطب مجاهدین بختیاری- اصفهانی - گیلانی و مجاهدین تبریز را در شمول خود دارد، ، اما عزمی حکومتی در سالهای پس از مشروطه تلاش کرد تا نقش یکی از آن دوقطب را به نفع دیگری تقلیل دهد، رضاشاه پهلوی به دلیل مخالفت بسیاری ازمجاهدان بختیاری با حکومتش ، سعی کرد تا از درج مجاهدتهای مشروطه خواهان بختیاری و گیلانی در تاریخ بکاهد، نتیجه ی کار رضا شاه این شد که فرصت پررنگ شدن شریک دیگر افزون گردد.

 از پایان دوران قاجاریه به بعد که صنعت  چاپ و نشر و سینما تحولی در تاریخ نویسی و ایجاد ذهنیتهای تاریخی ایفا کرده است، هرکس به فراخور میزان بهره مندی از امکاناتی که از این صنایع داشت به ترسیم تصویر بزرگتری از قوم و قبیله ی خود پرداخت، بعدها مردان سیاسی بر عرض و طول وقایع افزودند، تا جایی که برخی ملتجایین به سفارت عثمانی عنوان قهرمانی مشروطه را حمایل کردند، ‌استمرار آن دیدگاه ها در روایت تاریخی سریال سرزمین کهن و دشنام به علیقلی خان سردار اسعد مشهود است.

حرجی بر مردان سیاسی که قلم را به قائده ی علم خود از سیاست می گردانند نیست، اما چرا رسانه ای که داعیه ی ملی بودن را دارد، در تهیه و پخش فیلمی که عنوان سرزمین کهن ایران را برخود نهاده است، از بدیهیات  عدالت که احترام به تنوع قومی و تکثر در نگرش و نقل تاریخ است بی بهره مانده؟

متاسفنه نبود عدالت فرهنگی در بازنمایی افتخارات و تاریخ اقوام در طول تاریخ پر فراز و نشیب ایران و تراکم و تمرکز برخی اقوام در سلطه گری بر رسانه های ملی و خلا وجود اقوام دیگر موجب شده است که برخی با نگاه جانبدارانه نه تنها با استفاده از امکانات بیت المال به بزرگنمایی بیش از حدحرکات تاریخ خود اقدام کنند بلکه با یک گام نزدیک آمدن و بکارگیری افکار رادیکال حتا تمامیت ارضی ایران را به زیر سئوال ببرند .

از سویی اقوام کم اقبالی همچون لر و بختیاری همواره معترض به تصریح نشدن سهم خود در افتخارات ملی نومیدانه در نوبت انتظار نگاه عادلانه به قومیتها و هویتها باقی مانده اند.

شگفتا از پخش سریالی که در پوشش یک طرح داستانی جذاب سعی در القاء ذهنیتی دارد که کسانی که در ضعیفترین دوره تاریخی ایران به کمک پاسداری از تمامیت ارضی آمدند. مردمی وابسته به انگلیس و نوکیسه  بودند، وحق را به جانب فرقه دموکرات آذربایجان و پیشه وری می دهد که دولت دست نشانده ی او با نامه های خاضعانه خواستار الحاق پاره ی تن ایران به شوروی کمونیستی بود.

دستگاه عریض و طویل صداو سیما که به داشتن فیلترهای مختلف بازبینی واصلاح شهره است ، علی رغم اعتراضهای قبلی مردم بختیاری اجازه ادامه پخش این سریال را داده است، تامل برنگیزاست ، سوای از توهین هایی که سریال سرزمین کهن به بختیاری دارد آنچه بیش از همه خطرناک می نماید به زیر پاگذاشتن ارزشهای ملی نظیر وطن دوستی و دفاع از تمامیت ارضی است، نتیجه  ی عملکرد بی مسئولیتانه صدا وسیما این است که جامعه بختیاری مجبور به تحمل توهینهایی باشد که بابت وطن دوستی و میهن خواهی تاریخی خود  به آن می شود.

وقتی خروجی مشاوره مدیر مطالعات تاریخ ایران (عباس سلیمی نمین) در نمایش یک فیلم در معرض قضاوت عموم نمره ای پایین دریافت میکند و این همه محل اشکال است و از طرفی تدبیرکنندگان رسانه ملی هم  متوجه تراکم قومی عوامل تولید در یک سریال تاریخی نمی شوند،  جای تعجب نیست که رسما و در پربیننده ترین ساعات پخش روایتی از دوران مشخصی از تاریخ بیرون می رود که در آن همزمان، تجزیه طلبی تطهیر و پاسداری از تمامیت ارضی تقبیح می گردد.

نکته آخر جای تامل و اندازه ی گیری امانت داری و وثوق به روایت تاریخی است که از زیر دست تشکیلات تحت سرپرستی چنین افرادی بیرون می زند . ارادت سالاری قومی و برخورد سلیقگی در برکشیدن و فروکوفتن اقوام ، نمونه ای از عملکرد دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران است. چه کسی به راستی آزمایی این نگرشهای یکسویه می پردازد و چه زمان می توان مانع نقل ناعادلانه و نامنصفانه تاریخ و حرکت در مسیر شکافهای قومی شد؟

 

چون غرض آمد هنر پوشیده  شد

صدحجاب از دل بسوی دیده شد

/ 4 نظر / 76 بازدید
کارن خسروانی

درود بر ما هم میهنم شوربختانه در این روزگار ما نه چیستی و کیستی روزگار پیشین خودمان را داریم و نه چشم دیدن روزگاری که داشتیم را من که رسانه درون کشور را نمی بینم اما دوستان بسیار ارزشمند بختیاریم فرمودند که چه رفته بر این مردم نجیب و سرفراز و از پوزش خواهی فیلم سازانش هم بسیار روشن است که کار چه اندازه ........ کاش روزگاری نو بیاید که روزگار کهن سربلندی ما باشد

شاهین جعفری

این بار اول نیست که چنین دست گلی توسط این دوستان آب داده می شود. کسی که به حرفهای بی سر و ته پورپیرا رنگ منطقی داد همین جناب سلیمی نمین بود حالا هم یکی از اصیل ترین تیره های ایرانی که به نجابت مشهور هستند مورد بی مهری خویش قرار داده است. اما بنده از جناب کمال تبریزی توقع نداشتم که با این تیم همراه شوند.

م.ساغشکی

من بزرگ داشت مردم اصیل پارسیی بختیاری در عمل خواهان هستم دیگر شعار و حرف بس است با توجه به بحث انتقال پایتخت یک سال است پیشنهاد انتقال پایتخت به منطقه جنوب غرب و زاگرس مرکزی را داده ام و البته مناطق بختیاری نشین بهترین گزینه است ما با اینکار چند هدف میرسیم در عمل دوست داری و قدر شناسی خود را به بختیاریهای عزیز نشان میدهیم انتقال پایتخت تا شعاع صدها کیلومتر بستر سازی توسعه انسانی و اقتصادی .. به همراه دارد و موجب افزایش رضایت مندی و انسجام و همگرایی مردم منطقه با دیگر مردم ایران میشود نوبتی هم باشد نوبت این منطقه است باز میگویم ما در عمل بایست حامی مردم این مناطق دور افتاده و مرزی باشیم رفع محرومیت و بها دادن به گویش و زبان و فرهنگ آنها اینها موجب تقویت حفظ تمامیت ارضی کشور میشود و دسایس تجزیه طلبان قوم گرا خنثی میکند

م.ساغشکی

با سلام و تبریک مجدد سال نو نه دوست گرامی، منظورم شما نبودید/ منظورم انهایی است که صرفا شعار میدهند/شما همین که دروغهای بدخواهان و ضد ایرانی ها افشا میکنید کار ارجمندی میکنید با تشکر[گل]